Express 140 (Şubat-Mart 2014)

Kent mekânlarının metalaştırılması ve AKP’nin geleceği

“Tepemizde helikopterlerin uçuştuğu, Kızılay’ın gazlandığı ortamda belediyeciliğin tartışılması anlamlı.” ODTÜ Siyaset Bilimi öğretim üyesi Tarık Şengül Ankara’da, 21-23 Kasım’da düzenlenen Mimarlığın Sosyal Forumu’nun “Sol Belediyecilik İçin Manifesto” oturumunda, konuşmasına böyle başlamıştı. Şengül şöyle devam etti: “Bu savaşın bitirilmesi için en önemli alanlarından biri yerel seçimler olacak. Ve bu savaş, ancak savaşarak bitirilecek.” O gün sıcağı sıcağına Şengül’e teybimizi uzatıp sözünü ettiği “savaş”ı konuşmuştuk. Söyleşiyi yayına hazırlarken AKP-Cemaat savaşı patladı, bir oturum daha yapmak farz oldu. 17 Aralık öncesini ve sonrasını Tarık Şengül’den dinliyoruz…

Kentsel dönüşüm ve finans sermayesinin tunç kanunu

Yolsuzluk gündemiyle yatıp kalkıyoruz. Olup biten “yol”un ta kendisi değil mi? Rant yaratma üzerine kurulu bir ekonomi başka nasıl yürüyebilir? Şehirlerin finans sermayesinin “enstrümanı” haline gelişini ve bunun ekonomik büyüme olarak sunulmasını ABD, İspanya ve Hindistan numuneleri üzerinden inceleyen Michael Goldman’a kulak veriyoruz.

MÜSİAD’dan TUSKON’a, AKP’den Cemaat’e: Yeni İslâmî burjuvazi

Bugün “tape”lerden ve iddianamelerden dökülenler, bazı “kaplan”ların AKP nezdinde “daha eşit” olduğunu da gösteriyor. “Yeni İslâmî Burjuvazi” adlı kitabında Dilek Yankaya, yekpare bir bütün olarak değerlendirilemeyecek İslâmî burjuvazinin bugünkü yerinde de kalmayabileceğini söylüyor…

Bir “yol” filmi olarak “Agorafobi” ve umumi manzara

“Kentsel dönüşüm sürecini tetikleyen neoliberal politikalar. Doğru. Ama, Almanya’da da neoliberalizm var, Türkiye’de olanlar orada niye olmuyor? Demokrasi sorunu kentsel dönüşümün bu kadar vahşi yaşanmasının en büyük sorumlusu. 17 Aralık operasyonu iddianamesi suçlarının sadece yüzde biri…” “Ekümenopolis”in ardından bir başka korku filmini, Ankara-Bursa-İstanbul üçgeninde geçen “Agorafobi” belgeselini dikkatlere sunan İmre Azem’i dinliyoruz.

Rojava demokratik özerklik yönetimi ve Rojava Toplum Sözleşmesi

Rojava’da Kürt, Arap, Süryani, Ermeni halkların Toplum Sözleşmesi ve üç kantona yayılmış “demokratik özerkliği” ilan edildi. Şubat başında Ankara’da bulunan PYD Eşbaşkanı Asya Abdullah’ın temasları çerçevesinde Rojava devriminin anahatlarına bakıyor, Rojava Toplum Sözleşmesi’nin yazarlarından PYD siyasî danışmanı Sehanok Dibo ve PYD meclis üyesi Ciwan Mistefa’yı dinliyoruz…

Ortadoğu’da “ümmet savaşları”

Erdoğan artık Ortadoğu’nun “umut ışığı” değil. Oysa Müslüman Kardeşler ve öteki siyasî müttefikleriyle birlikte Suudilerin egemenliğini yıkıp Ümmet’in liderliğini üstleneceğinden ne kadar emindi. Peki sihir nasıl bozuldu? Lübnanlı akademisyen Annalena di Giovanni, “Emmi Erdoğan”ın dramatik düşüşünü Express için yazdı.

Suriye’de Marksist muhalefet

İçsavaş öylesine kirli bir hal aldı ki, başlangıçtaki çoğulcu halk ayaklanması unutuldu. Baba Esad’ın mahkûm ettiği Suriyeli Marksist yazar Yassin al Haj Saleh, Oğul Esad’ın cehennemini anlatıyor…

Uruguay: Pepe’nin özgürlükler ülkesi

Halkının sevgilisi José “Pepe” Mujica başkanlıktan giderayak marihuanayı serbest bırakarak bütün dünyanın sevgilisi oldu. Uruguay’ın gerilla kökenli devlet başkanını duruşuna, icraatlarına ve örnek performansına şapka çıkararak uğurluyoruz…

New Yok Belediye Başkanı Bill de Blasio

Amerikan liberalizminin ve Demokratların kalesi New York yirmi yıl sonra ilk kez Demokrat –üstelik solcu– bir belediye başkanı seçti. Bill de Blasio’nun neoliberalizmin yoksulluk sınırına ittiği orta sınıfları harekete geçirmesi, dünyanın bütün büyük kentleri için ibretlikti…

Nelson Mandela: “Serhildan”dan sınıfsal apartheid’a

Mandela’yla müzakere ve çözüm sürecini başlatmak rejim açısından bir taviz miydi, mecburiyet mi? Özgürlük, eşitlik, demokrasi mücadelesinin sembol ismi haline gelen Mandela ve Afrika Ulusal Kongresi vaadini tutabildi mi, yoksa siyahlar başka şekillerde ezilmeye devam mı etti? Güney Afrika ve emek hareketi üzerine makaleleriyle tanınan Tolga Tören’in kılavuzluğunda, Mandela sonrası Güney Afrika’dan çıkarılacak derslere bakıyoruz…

Arundhati Roy’la yolsuzluk, seçimler ve paralel devlet üzerine

Arundhati Roy’un Hindistan’da ayyuka çıkan yolsuzluklar karşısında yükselen hareketin partileşmesi üzerine Saba Naqvi’nin sorularına verdiği cevaplar Türkiye’de yaşananlara öylesine denk düşüyor ki…

Brezilya haziran ayaklanmasının elebaşları: Ücretsiz ulaşım hareketi

TC’de ancak dinî bayramlarda, siyasî nafaka babında uygun görülen “ücretsiz ulaşım”, Brezilya’daki haziran ayaklanmasının fitilini ateşleyen Ücretsiz Ulaşım Hareketi’nin temel meselesi. São Paulo’ya uzanıp kurulduğu 2004 yılından beri hareketin içinde yer alan Grazi Kunsch’a kulak veriyoruz…

Ekolojipolitik: Bir iki üç daha fazla Yasuní!

Nijer Deltası, Kaz Dağları, Yasuní Milli Parkı… Dünyanın tüm doğal müşterek alanları hızla mahvediliyor. Tüm vadilerde aynı öğüt çınlıyor: “Kapitalist büyüme modelinden vazgeç, gerçek ihtiyaçlara yönel, karbon salınımına son ver.” Ekvator’da ve Yasuní denen güzel diyardaki ekoloji hareketi, açmazlarıyla, sınırlarıyla ve vaatleriyle çok öğretici.

Lobiler: Krallar yok, adamlar çıplak

PKK liderinin “Anadolu çıkışlı” “Yahudi, Ermeni ve Rum lobilerinin” PKK’nin AKP’yle yürüttüğü barış sürecine “stratejik ve taktik” bir biçimde müdahil olduğunu vurgulamasının üzerinden yaklaşık bir sene geçti. KCK Eşbaşkanı Bese Hozat’ın “milliyetçi Ermeni ve Rum lobileri”ni paralel birer devlet olarak tanımlayarak diasporadaki gayrimüslimleri hedef göstermesinin üzerinden ise bir ay…

Rote Flora’ya saldırının içyüzü: Hamburg bizim!

Hamburg’un orta yerindeki bir binayı boşaltmaya kalkan polis günlerce sürecek müthiş bir direnişle karşılaştı: Beyoğlu’nda, Kadıköy’de, Türkiye’nin pek çok yerinde artık alıştığımız TOMA’lar, gazlar da yetmedi, 4 Ocak’ta üç mahallede olağanüstü hal ilan edildi. Son durumda, polisin çekildiği Rote Flora’nın mevcut haliyle devamına karar verildi. Olayları, öncesini ve sonrasını bir Rote Floralının kaleminden okuyalım.

Susan Buck-Morss ve “yerelaşırı müşterekler”

Susan Buck-Morss İstanbul’a geldiğinde kent isyanları henüz Bosna’dan Kiev’e, Hamburg’dan Caracas’a uzanmamış, T.C. hükümeti internetin vanasına elini uzatmamıştı. Ama Gezi’nin cisimleştirdiği küresel isyan halesi bütün somutluğuyla havada hâlâ asılıydı. Buck-Morss, uzun düşünce hayatını bu havayı teneffüs ederek temize çekti, muhasebesini çıkardı, yakın geleceğe dair devrimci bir fal açtı…

Dayatılan İslâm hangi İslâm: Metafiziğin yitirilmesi

Henry Corbin içinde bulunduğumuz durumu 1981’de “teolojik olandan sosyal olana geçiş” olarak tanımlamıştı. Türkiye’de bu tanım sadece toplumsal ve bireysel yaşam için değil, teolojinin kendisi için de geçerli… Zeynep Oktay’ın kaleminden…

İsmail Yerguz’la “Genç Bir Don Juan’ın Maceraları” davası

Guillaume Apollinaire’in “Genç Bir Don Juan’ın Maceraları” kitabının karar duruşmasında bir ceza ya da beraat çıkmadı; üç yıl içinde “aynı türden bir suç” işlenmemesi kaydıyla dava askıya alındı. Bu trajikomik dava, Türkiye’de ifade ve düşünce özgürlüğünü yeniden gündeme taşıdı. Kitabın çevirmeni İsmail Yerguz anlatıyor…

Neriman Polat’la son sergisi “Ev Nöbeti” üzerine

Depo’daki “Ev Nöbeti” adlı sergisinde kentin bir unsuru, hatta uzantısı olarak hane içine bakan Neriman Polat, özellikle kadınların kapatılmışlığını enstalasyonlar, videolar, fotoğraflar vasıtasıyla gösterdi, en mahrem alanda bile toplumsal kalıplardan ve baskıdan azade olamadığımızın altını çizdi. Ama bir kenara kaçış imkânı niyetine bir sırt çantası koymayı da ihmal etmedi…

Meşin Yuvarlak: İktisat helezonunda yeşil saha

Malî denetleme şirketi Deloitte, 2012-2013 futbol sezonunun en çok gelir elde eden kulüplerini açıkladı. Listeye Galatasaray ve Fenerbahçe’nin 16. ve 18. sıradan girmeleri dikkat çekti.

Haber editörümüz PJ Harvey: Politikaya karşı hakikat

2 Ocak’ta BBC Radio 4 Today’den muhalif sesler yükseldi, anaakım medyada yer bulamayan konular tartışıldı, şiirler okundu, şarkılar çalındı. Geleneksel habercilik standartlarını tersyüz eden, haber, hakikat ve tarafsızlık konularını yeniden düşündüren bu programın editörü, bir BBC gazetecisi değil, Polly Jean Harvey’di.