Hukuk devleti, yandaşlar ve mahkeme gazeteciliği

 

Ses kayıtları yağmuru altındaki yoğunlukta üç nokta:

—   Herhangi bir hukuk devletinde bu kayıtlar gün yüzüne çıktığında Savcılık derhal soruşturma açar. Savcılık makamı, sırasıyla, bu kayıtların gerçek mi, yoksa montaj mı, yani sahte mi olduğunu bilirkişiler aracılığı ile ortaya çıkarır. Telefon görüşmelerindeki kişiler, yani Bilal Erdoğan ve adı geçen işadamları ve diğer kişiler ifade vermek üzere Savcılığa davet edilir. Başbakanın dokunulmazlığı olduğu için “Yargı  Erdoğan’a hiçbir şey yapamaz” görüşü hâkim. Oysa ki söz konusu dokunulmazlık, yani milletvekili dokunulmazlığı, bir başka tanımla kürsü dokunulmazlığı, seçilmiş kişilerin suç işleme ya da suç işledikten sonra soruşturma ve kovuşturmadan muaf olma özgürlüğü olarak yorumlanamaz. Milletvekili dokunulmazlığı, söz konusu kişinin yasama faaliyeti içinde çalışmalarını özgürce icra edebilmesi amacıyla tesis edilmiş bir kurumdur. Gerçi Erdoğan’ınki yürütme faaliyeti ama olsun… Dokunulmazlık, cinayet, gasp, rüşvet, irtikap, yolsuzluk, hele görevi kötüye kullanma gibi suçlarda, sanığı koruyabilecek bir kalkan olamaz. Yargı, bugünkü çeşitli siyasî engeller nedeniyle Erdoğan hakkında soruşturma açamıyorsa bile, Erdoğan’ın dışındaki kişilerle ilgili soruşturmasını açabilir. Erdoğan içinse dokunulmazlığının kaldırılması için Meclis’e fezleke gönderebilir. Bu yöntemle de sonuç alamıyorsa, soruşturmayı Erdoğan’sız başlatabilir, Erdoğan’ın görev süresi bitiminde, yani dokunulmazlık zırhı kalktığında Erdoğan’ı da soruşturmaya dahil edebilir. Yakın geçmişte Fransız Adliyesi hem eski Cumhurbaşkanı Chirac hem de eski Cumhurbaşkanı Sarkozy hakkında, görev süreleri bittiğinde, iki ayrı yolsuzluk davası nedeniyle soruşturma açmış ve bu iki eski yetkilinin ifadelerini almıştı.

—   Liste gerçi son zamanlarda kısalıyor ama, ben yine de bazı isimler sayayım: Barlas, Şafak, Karaalioğlu, Yükselir, Kekeç, Selvi, Alçı, Kütahyalı, Bayramoğlu, Çalışlar, Mahçupyan… Eskiden beri sevdiğiniz saydığınız, desteklediğiniz, övdüğünüz, hatta yere göğe koyamadığınız bir insanın hırsız, rüşvetçi ve yalancı olduğu yolunda çevreniz dahil güçlü bir kanaat oluştuğu zaman ne hissediyorsunuz? O kişinin suç ortaklığını daha ne kadar sürdüreceksiniz? İlelebet iktidarda mı kalacağınızı zannediyordunuz? Yoksa siz de mi kefen giyip  aynı geminin yolcuları olarak birlikte batmayı göze aldınız? Yalılardan, 17 daireden, kıytırık televizyon pogramlarından size yapılan milyonluk ödemeler konusunda vicdanınız hâlâ kösele mi?

—   Meclis TV’nin durumu farklı olabilir, ama genel yayıncılık anlayışı itibariyle bazı çevrelerde hatalı bir uygulama var. Deniyor ki, “söz konusu telefon görüşmeleri mahkeme izni olmadan dinlenmiş, bu nedenle ben bunları yayınlayamam!”. Bir haberin yayınlanıp yayınlanmayacağına ne zamandan beri mahkemeler karar veriyor? Siz mahkeme bülteni mi çıkarıyorsunuz, yoksa gazetecilik mi yapmaya çalışıyorsunuz? Haber değeri teorisinde de, pratiğinde de, hiçbir yerde, hiçbir kitapta, hiçbir rol model uygulamada, haberin yayınlanması için mahkeme izni ya da onayı söz konusu değildir. Bir haberin yayınlanıp yayınlanmayacağına tabii ki o medyanın  profesyonel yöneticileri, yani gazeteciler karar verir. Bu kararı verirken de esas olarak iki kritere bakarlar: Bu haber doğru mu? Bu haber kamu çıkarına hizmet ediyor mu? Kuşkusuz, tâlî birkaç kriter daha vardır: Haberin tüm unsurları mevcut mu? Tüm tarafların görüşleri alınmış mı? Uzmanlık isteyen alan ve konularda farklı düşünen en az iki eksperin açıklaması var mı? Haber herhangi bir kişinin temel hak ve özgürlüklerine halel getiriyor mu? Mahremiyete yönelik bir saldırı var mı? Irkçılık, ayrımcılık, şiddet övgüsü çağrısı var mı? Nefret söylemini andıracak, çağrıştıracak bir ifade var mı?   Bizde bunlara neredeyse hiç bakılmıyor. Bizde, egemen medyada demek istiyorum, gazetecilik-habercilik çok kolay: Bu haber Beyefendinin hoşuna mı gider, yoksa kızar mı? Mahkeme kararı ya da yasalara mutlaka uymak gerekir diye bir kural yok gazetecilikte, çünkü bazen gerçek, mahkeme kararlarına da, yasalara da aykırı olabilir. Gazetecilik tercihini gerçekten yana yapmak zorundadır. Gazeteciliği mahkeme kararları ya da yasalarla sınırlı tutsaydık, bugün Watergate haberi de çıkmazdı, bizim Celal’in (Başlangıç) dışkı yedirilen Yeşilyurt köylüleri haberi de…

Ragıp Duran